رفتارشناسي شترقسمت دوم

متأسفانه اين صفت خوب شتر اخيراً توسط سوء استفاده كنندگان در راههاي نامشروع به كار گرفته شده است. بطوري كه در استانهاي سيستان وبلوچستان ، خراسان و كرمان از اين حيوان صبور و نجيب جهت جابجائي كالاهاي قاچاق و مواد مخدر استفاده مي شود وشتران باهوش و حافظه اي كه دارند مسيرهاي طولاني را كه از آن سوي مرزها در كشورهاي همسايه آغاز مي شود پيموده و خود را به مقصد نهائي خود در ايران مي رسانند. قاچاقچيان بين المللي مواد مخدر، براي كاستن از خطرات احتمالي دستگيري و بازداشت، در اكثر اوقات شتران را با محموله مواد مخدر بدون ساربان و به صورت گله اي در بيابان هاي مرزي رها مي كنندو اين شتران بدون آنكه انساني همراه آنها باشد، اين راهها را پيموده، خود را به مقصد مي رساندد. برخي از قاچاقچيان مواد مخدر نيز اقدام به معتاد نمودن شتر به ترياك نموده و در خانه هاي معيني در دو سوي مرز، به حيوان ترياك مي خورانند و پس از آنكه شتر به ترياك معتاد شد، حيوان جائي را كه به اوترياك خورانده شده است به خاطر مي سپراد و از ياد نمي برد و هنگامي كه بدن او به ترياك نياز دارد به آن مناطق مي رود و هنگامي كه قاچاقچيان بخواهند محموله اي را ارسال كنند در آغاز براي مدتي شتر را از ترياك محروم مي كنند سپس محموله مواد مخدر را بار او كرده و او را رها مي كنند و شتر براي رسيدن به خانه اي كه در آن مواد مخدر به وي داده مي شد، به سوي آنجا رهسپار مي گردد.

   شتران پراكنده در بيابان ها از غريزه گله اي خود پيروي مي كنند كه اين غريزه باعث ايجاد امنيت و آرامش در گله شده و گله را از خطرات احتمالي محافظت مي نمايد. رهبري گله را معمولاً قوي ترين لوك موجود در گله به عهده دارد و همين شتر نر در هنگام فحلي شتران ماده ، اقدام به جفتگيري با آنان را مي نمايد و شتران نر ديگر كه در گله وجود دارند از خود حالت مستي نشان نمي دهند و چنانچه دو شتر نر در حالت مستي در يك زمان وجود داشته باشند آن دو با هم به جنگ پرداخته و شتر پيروز است كه اقدام به جفتگيري با شتران ماده نموده و شتر شكست خورده حالت مستي خود را از دست مي دهد. در فصل جفتگيري ، معمولاً شتر نر هيجان زده بوده و كنترل آنان سخت مي باشد ، آنان سر خود را بالا گرفته و دم خود را دائماً تكان داده و به آلت تناسلي خود مي زنند و پاهاي خود را از هم باز مي كنند و ممكن است به حيوانات ديگر و حتي انسان حمله كنند و به آنها صدمات فراوان وارد كنند. در فصل جفتگيري، شترها، كثيف، آزاردهنده و كم رشد مي شوند و جهت جلوگيري از چنين مسائلي شترداران اقدام به اخته نمودن شتران كاري و باركش مي نمايند. ولي اخته كردن اگر در شتران كمتر از 6 سال سن انجام شود، خود باعث وقوع تغييرات ناخوشايندي از لحاظ رشد استخوانها و عضلات و قدرت تحمل شتر مي گردد ، و از سوئي ديگر اگر اخته كردن بعد از 6 سالگي انجام شود ممكن است كه عمل اخته كردن برايش خطرناك باشد و بهترين راه براي كنترل شتران اخته نشده در فصل مستي ، ‌اينست كه آنان را به كار سخت و طاقت فرسا بگمارند و او را به حال خود رها نكنند.

   معمولاً خطراتي را كه شتر مي تواند به انسان وارد آورد گاز گرفتن است كه اين كار را بوسيله دندان هاي نيش خود انجام مي دهد و به همين جهت بهتر است كه اين دندان ها را با سوهان سائيده و كند ساخت تا ضرر ناشي از آنها كمتر شود.

تصوير شماره 4 ـ دندان هاي تيز شتر مي توانند براي انسان خطرناك باشند

  افسانه هاي فراواني در مورد جفتگيري شتر وجود دارد. برخي معتقدند كه شتر نر درحضور انسان، با شتر ماده جفتگيري نمي كند و برخي ديگر مي گويند كه شتر نر با ماده خود، بدور از گله و يا انسان خلوت مي كند، برخي ديگر مي گويند اگر انسان شاهد جفتگيري شتر نر باشد، شتر نر كينه او را به دل خواهد گرفت و در پي انتقام برآمده ، آدمي را در جائي خلوت گير انداخته، به قتل خواهد رساند و همچنين افسانه هاي ديگر كه هيچكدام از آنها صحت ندارد وجود دارد ولي حقيقت امر، اينست كه اين كار در شتر، همچون ساير حيوانات ديگر انجام شود. با اين تفاوت كه در شتران، شتر ماده بر روي زمين مي نشيند و شتر نر در پشت او قرار مي گيرد. معمولاً شتر نر مست بيشترين وقت را جهت يافتن شتران ماده فحل در گله مي گذراند و هنگامي كه شتر ماده فحلي را مي يابد با فشار آوردن بر گردن شتر ماده او را مجبور به نشستن مي كند و ممكن است او را چندين بار گاز بگيرد تا شتر ماده بنشيند. سپس پشت سرش مي ايستد به طوري كه اندامهاي قدامي شتر نر پشت شانه هاي شتر ماده قرار مي گيرد بعد از آن مي نشيند و با دو اندام خلفي خود را به جلو مي كشاند و اقدام به جفتگيري مي نمايد.

 

تصوير شماره 5 ـ جفت گيري در شتر

   در فرهنگ عمومي جامعه ما، شتر حيواني كينه جو است و كينه شتري ضرب المثل است ، اما در حقيقت شتر مانند هر حيوان ديگر، در هنگام حمله به او ، حالت دفاعي به خود مي گيرد و سعي مي كند كه از خود دفاع نموده و به دشمن حمله نمايد و با لگد پراندن، سر و صدا و فرياد كردن، و بالاخره گاز گرفتن او را از خود دور نمايد. داستان هاي زيادي از كينه شتردر فرهنگ عاميانه ما وجود دارد كه شايد برخي از آنها رنگ و بوئي از واقعيت به همراه داشته باشند كه اين مسئله به حافظه شتر باز مي گردد و اينكه اين حيوان با حافظه قوي خود مي تواند به راحتي كساني را كه قبلاً از آنان آزار ديده است، شناسائي كند و از آنان دوري نمايد و يا اينكه در صدد فرصتي براي انتقام باشد.

  شتران ماده ، توجه شديدي به بچه هاي خود دارند و از لحظه تولد تا مراحل بعدي آنان را تحت حمايت خود قرار مي دهند و اگر شتر ماده اي بچه خود را گم كند بي تاب شده، يك دم آرام نمي گيرد و از جائي به جاي ديگر در پي يافتن بچه خود مي رود و تا هنگامي كه او را نيابد آرام نمي شود. شتران از حيواناتي هستند كه بچه هاي خود را پس از توليد نمي ليسند، و اگر بچه شتر كشتار شود، شتر ماده از غذا خوردن امتناع ورزيده و به دنبال وي خواهد گشت و هنگامي كه او را نيابد، در گوشه اي مات و مبهوت مي ايستد و هراز چندي فرياد مي و سروصدا به راه مي اندازد .

تصوير شماره 6 ـ علاقه فراوان شتر ماده به فرزندش

  و از عادت هاي بد شتران ماده اينست كه برخلاف شيردوشي در گوسفند و گاو، نمي توان شتران را دوشيد مگر آنكه بچه شترها نيز در كنار مادر باشند وبراي اين كار بايد بچه شتر در آغاز پستان شتر را بدوشد و شيردوشي شتران ماده بدون تحريك و وجود بچه شترها، نادر است. بهمين جهت برخي از شتربانان تعدادي از شتران ماده خود را انتخاب مي كنند و به تدريج آنان را به شيردوشي بدون حضور بچه شترها عادت مي دهند. معمولاً اعراب باديه نشين عربستان سعودي به اين گونه شترها (( مسوح )) مي گويند زيرا كه اين شترها به مجرد مسح و مالش پستان،‌اقدام به شيردهي مي نمايند.

   گاهي اوقات اتفاق مي افتد كه بچه شتر پس از تولد مي ميرد، در چنين حالتي شتربان پوست بچه شتر را مي كند و آن را از كاه پر مي كند و در كنار شتر ماده قرار مي دهد تا شتر ماده آن را بو كند و به شيردهي تحريك شود.

   چنان چه كسي بخواهد كه به بچه شترها آزار برساند ، شتران مادر به شدت تحريك شده و ممكن است كه اقدام به حمله نمايند. بهمين جهت بهتر است جهت تيمار و يا درمان بچه شترهاي بيمار،‌در آغاز آنها را از مادر جدا نموده و در جاي دوردستي قرار دهيم كه مادر نتواند او را ببيند سپس مي توان با خيال راحت به تيمار و درمان بچه شتر پرداخت .

    در پايان نتيجه گيري مي كنيم كه در مقايسه با ساير حيوانات اهلي نظيرگاو، گاوميش، گوسفند و بز، شتر داراي حافظه اي قوي تر و هوشي برتر و قدرت تحمل بيشتري است كه تمامي موارد فوق به نحوه زيست اين حيوان و هماهنگ شدن وي با محيط خشك و بي آب و علف صحرائي و كويري بستگي و ارتباط مستقيم دارد .

اضافه کردن نظر


کد امنیتی
تازه کردن

اخبار دامپروری